
Par Jean Bernabé
Dépi moun koumansé matjé teks litérè an kréyol, fab-la toujou trapé anpil siksé ki adan bannzil Lé Zantiy la ki adan ta Loséyan Endien an. Kisiswa François Chrestien (1820) atè Moris oben Louis Héry (1828) atè La Rénion, oben, pli ta, François Marbot (1846) atè Matinik ek Paul Baudot (1860) atè Gwadloup, ek, pli ta ankò, Gilbert Gratiant (1958) épi Sylviane Telchid ek Hector Poullet (2000), pres tout sé matjè-tala té ka fondasé lékriti-yo anlè Jean de La Fontaine, pi gran fabilis fwansé, ki li-menm té ka apiyé asou Esope, an fabilis grek an tan nanni-lontan. Poutji fab-la sé kanman litérè ki trapé plis siksé adan sé diféran péyi kréyolopal-la ? Es sé davwè i pi kolé bò pawol palé ? Es ni an liannaj ki ka fet ant majolay kréyol-la (kont, titim, pwoveb kisasayésa?) ek linivè zanimo sé fab-la ? Ki manniè sé matjè-nou an réyisi ralé kréyol-la adan oralité-a i ka benyen an pou vréyé'y monté adan siel pawol matjé kivédi lékriti ? Kiles mésaj nou ka jwenn atravè sé fab kréyol-la ek es i diféran di ta sé fab L'Ewop-la Glossaire